Người trẻ ngày nay cũng nhiều những suy tư, trăn trở giấu kín trong lòng hơn. Lê Hoàng Anh Tài (19 tuổi, TP.HCM) bộc bạch: "Mình thường so sánh bản thân với những người bạn đó và rơi vào trạng thái căng thẳng, thấy tự ti hoặc lo lắng về tương lai của chính bản thân". 

 

Hay chị Nguyễn Phương Linh (23 tuổi), hiện đang là du học sinh Hàn Quốc, trong mắt bạn bè cô là một người có cuộc sống đáng mơ ước. Nhưng việc bắt gặp những bài post trên mạng xã hội khiến Linh cảm thấy áp lực, cô chia sẻ: "Thỉnh thoảng khi mình bắt gặp bạn bè đăng hình đi làm, vui chơi hoặc nhận giấy khen, giải thưởng thì bản thân thường có tâm lý tự động đặt câu hỏi tại sao người ta làm được, họ có mà mình thì lại không". (An Miên, 2024)

 

 

“Sốc” vì áp lực tài chính, cứ ngỡ bản thân vẫn ổn nhưng thực chất lại không

 

Theo TT Y tế Quận 12, nhiều người trẻ phải chịu áp lực tài chính trong một khoảng thời gian dài, dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi, thậm chí “phát bệnh”. Hiện nay, gen Z chiếm khoảng 25% dân số Việt Nam (CareerViet) và khoảng 15% dân số bị mắc các bệnh tâm lý như bệnh lo âu, trầm cảm kể từ sau đại dịch Covid-19. Các bác sĩ tại một số bệnh viện tâm thần lớn trong cả nước cho hay áp lực kinh tế, tiền bạc là một trong nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự tăng cường trên. (Mỹ Ý, TT Y tế quận 12)

 

Hùng, 25 tuổi, ở Long An, là nhân viên kỹ thuật phần mềm tại TP.HCM, bắt đầu làm việc lúc 8h sáng và rời công ty lúc 7h tối. Sau bữa tối, anh lại ôm máy tính làm thêm gần 3h sáng hôm sau. Ngoài công việc ở công ty, Hùng tận dụng mọi thời gian để làm thêm nên thu nhập thời điểm lên 40-50 triệu đồng/tháng, dù lương ở công ty chỉ 12 triệu đồng. Hùng thừa nhận mình bị cuốn vào vòng xoáy không thể thoát ra, thu nhập nhiều hay ít đều luôn bất an, lo sợ không đủ chi tiêu cho tương lai.

 

 

Dần dần, áp lực công việc, lo lắng tài chính khiến Hùng mất ngủ kéo dài, tìm đến rượu bia, dần sống thu mình, ít giao tiếp, luôn bất an, thi thoảng nói bong. Tại Trung tâm Tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, chàng trai được mong đợi bị rối loạn lo âu  do áp lực tài chính, phải điều trị bằng liệu pháp tâm lý, thuốc, kết hợp sinh hoạt lành mạnh.

 

 

Tương tự, Nga, 35 tuổi, phải vào viện Bệnh tâm thần ban ngày Mai Hương, Hà Nội, làm bệnh rối loạn lo âu và  trầm cảm  nhẹ, sau thời gian sống trong cảnh căng thẳng tài chính. 5 năm gần đây, kinh tế khủng hoảng, công việc kinh doanh trực tuyến gặp khó khăn, trong khi Nga phải chịu áp lực trả nợ và nuôi bố mẹ già ở quê.

 

Xung đột mất việc, một cô phải gánh tất cả chi tiêu gia đình, trong đó có cả lời khuyên mua xe, nhà lên đến hàng triệu đồng mỗi tháng. Ngay lúc đó, không thể vay tiền bạn bè, Nga đánh nhau rút cả tiền từ các thẻ ghi nợ ra tiêu, chịu lãi suất cao.

 

Thường xuyên làm việc muộn, ngủ không đủ giấc, cộng thêm lo lắng chi tiêu Nga sinh chán ăn, mệt mỏi, tâm tính thất thường, lúc nào cũng bồn chồn, khó chịu. Nhiều lúc, cô nghĩ đến việc tự sát, phải nhập viện điều trị cho bệnh tâm thần cấp.

 

Tương tự, Nga, 35 tuổi, phải vào viện Bệnh tâm thần ban ngày Mai Hương, Hà Nội, làm bệnh rối loạn lo âu và  trầm cảm  nhẹ, sau thời gian sống trong cảnh căng thẳng tài chính. 5 năm gần đây, kinh tế khủng hoảng, công việc kinh doanh trực tuyến gặp khó khăn, trong khi Nga phải chịu áp lực trả nợ và nuôi bố mẹ già ở quê.

 

Xung đột mất việc, một cô phải gánh tất cả chi tiêu gia đình, trong đó có cả lời khuyên mua xe, nhà lên đến hàng triệu đồng mỗi tháng. Ngay lúc đó, không thể vay tiền bạn bè, Nga đánh nhau rút cả tiền từ các thẻ ghi nợ ra tiêu, chịu lãi suất cao.

 

Thường xuyên làm việc muộn, ngủ không đủ giấc, cộng thêm lo lắng chi tiêu Nga sinh chán ăn, mệt mỏi, tâm tính thất thường, lúc nào cũng bồn chồn, khó chịu. Nhiều lúc, cô nghĩ đến việc tự sát, phải nhập viện điều trị cho bệnh tâm thần cấp.

 

Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại

 

Lần gần nhất bạn ngồi xuống, thành thật về tài chính của bản thân là khi nào? Sống chậm lại một chút, dành thời gian suy ngẫm và lên kế hoạch chi tiêu hợp lí. 

 

Trong thời đại 4.0, việc sử dụng những phần mềm quản lí chi tiêu như Sổ thu chi và Money Lover hay lập bảng biểu qua Excel, Google Sheet, Notion sẽ giúp Gen Z có góc nhìn tổng quát và rõ ràng trong từng mục thu chi. 

 

 

“Cuộc đời không phải là một cuộc thi chạy. Cạch xuất phát và về đích không ở cố định một chỗ”. Dừng so sánh bản thân với những hình ảnh hào nhoáng trên mạng xã hội bởi: “Con người có giá trị không phải về những gì họ sở hữu, mà là những gì họ mang đến cho xã hội”Học cách biết ơn với những gì mình đang có và cảm nhận hạnh phúc giản đơn xung quanh ta, bởi  (Mahatma Gandhi).

 

Gen Z không bao giờ đứng yên và những hành động để thay đổi

Bằng ý chí cầu tiến và ngọn lửa nhiệt huyết, đam mê của tuổi trẻ, họ chủ động nắm bắt lấy thời cơ, biến thách thức thành cơ hội để mở ra những hướng đi mới.

 

Người trẻ không bị phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất, họ chủ động tìm kiếm ở nhiều nguồn, và một trong số đó là khởi nghiệp kinh doanh bằng mô hình bán cà phê lưu động (take away cafe). 

 

Đi dọc các đường phố, ta bắt gặp không ít những chiếc xe “trông nhỏ mà có võ” với những cốc cà phê được pha chế nhanh chóng, khách hàng chỉ cần chờ trong vài phút và có thể mang đi trong những lúc bận rộn. Đây là hình thức kinh doanh khởi nghiệp được nhiều bạn trẻ lựa chọn, phù hợp với những người trẻ muốn khởi nghiệp mà không dư giả về tài chính.

 

Do không mất chi phí để thuê mặt bằng, nhân công phục vụ, lại hướng tới đối tượng khách hàng chủ yếu là học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng, người lao động có thu nhập thấp nên những loại đồ uống mang đi này thường có giá bán khá thấp, dao động trong khoảng từ 15 nghìn đồng đến 30 nghìn đồng mỗi cốc (tùy loại). Mức giá khá dễ tiếp cận này khiến xe đẩy của anh Tú lúc nào cũng đắt hàng.

 

Không chỉ riêng cà phê, những chiếc xe lưu động ấy có thể bày bán nhiều mặt hàng như bánh mì, đồ ăn sáng và đồ ăn vặt tùy thuộc vào nhu cầu tiêu dùng ở khu vực ấy.

 

 

 

Mô hình cà phê lưu động của anh Anh Tú ở thành phố Nam Định (cũ) thu hút được nhiều khách hàng trẻ (Hồng Minh, Báo Nam Định)

 

 

 

Lướt qua những bài đăng trên Facebook, ta thấy rất nhiều những CV gia sư thành tích tốt, trở thành một công việc giúp sinh viên có thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Để tự chi trả các khoản phí như tiền nhà trọ, tiền ăn..., Mai Thu Hằng (SN 2002, ở Hà Nam) - sinh viên năm 3, Học Viện Báo chí và Tuyên truyền đã bắt đầu tìm kiếm việc làm thêm từ năm thứ nhất. Hiện tại, nữ sinh dạy thêm môn Toán cho học sinh THCS. Hiện tại, Hằng đang nhận dạy 3 buổi/tuần.

 

Thù lao của sinh viên này dao động từ 150.000 -180.000 đồng/buổi. “Đối với những em học lớp 6, 7, tôi thu học phí khoảng 150.000 đồng/buổi vì ở trình độ này, kiến thức của các em không khó. Đối với lớp 8 hoặc lớp 9, lượng kiến thức nhiều hơn thì tôi thu 180.000 đồng/buổi. Trung bình mỗi tháng, tôi sẽ kiếm được khoảng gần 6 triệu đồng” Hằng cho biết.

 

Dạy gia sư cũng là một lựa chọn phổ biến của sinh viên hiện nay (NVCC, Báo Lao Động)

 

 

 

"Tuy mệt nhưng nhiều khi nhìn thấy kết quả của các em tiến triển rõ rệt thì mình cũng thấy vui. Công việc này, tuy chỉ là làm thêm nhưng mình cũng học được rất nhiều kinh nghiệm giúp ích cho tương lai sau này”.Là sinh viên năm 2 khoa tiếng Anh, Phương Anh (sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) đã dành toàn bộ thời gian rảnh để đi gia sư. Nữ sinh nhận dạy kèm từ 3-5 em học sinh và chia đều trong ngày. Phương Anh cũng chia sẻ thêm: (Chu Trang, 2022)

 

Cơ hội việc làm luôn luôn rộng mở, và với sự sáng tạo cùng với sức mạnh lan tỏa chóng mặt của thời đại số, việc kinh doanh online cũng giúp nhiều người trẻ ổn định tài chính. Như câu chuyện của chị Ngọc - 21 tuổi xây nhà sau một năm khởi nghiệp từ vỏ ốc là một ví dụ. Nhận thấy tiềm năng phát triển từ vỏ sò, vỏ ốc Ngọc cùng mẹ từng bước gây dựng một thương hiệu đồ handmade “Tiệm mây của biển” thu hút đông đảo khách hàng.

 

Từ vài chiếc gương cầm tay ban đầu, sản phẩm của tiệm giờ đa dạng với gương gập bỏ túi, lược, kẹp càng cua, vòng cổ, vòng tay, thắt lưng, với giá dao động 30.000-300.000 đồng. Mỗi tháng tiệm làm ra khoảng 1.200 sản phẩm, có đơn hàng lớn nhập 1.000 sản phẩm cùng lúc. (Phan Dương, 2025)

 

Thanh Ngọc đang làm các món đồ thủ công từ vỏ sò, ốc biển, trong ngôi nhà ở Phan Thiết, Bình Thuận tháng 6/2025 (Ngọc Hân, Báo VnExpress)

 

 

Không thể phủ nhận rằng áp lực tài chính là một thực tế đáng chú ý trong hành trình trưởng thành của Gen Z. Tuy nhiên, điều tích cực là thế hệ trẻ không chọn cách than phiền hay chờ đợi, mà đang từng bước chứng minh năng lực tự lập và tư duy thích nghi mạnh mẽ cùng khả năng sáng tạo vô tận của mình.

 

Tuổi trẻ - dám nghĩ dám làm, dám đứng lên khẳng định bản thân, đem lại giá trị cho cộng đồng và truyền cảm hứng cho nhiều bạn trẻ khác. Áp lực tài chính sẽ không còn là nỗi sợ nếu như chúng ta biết “thiên biến vạn hoá”. Có thể vẫn còn nhiều khó khăn phía trước, nhưng với tinh thần lạc quan, chí cầu tiến và sáng tạo sẽ luôn là "vốn liếng" quý giá để thế hệ này không chỉ vượt qua thử thách mà còn tạo nên một chuẩn mực tài chính mới – tích cực, tự chủ và trách nhiệm.

 

 

Tuy nhiên, kỳ hóa đơn tháng 7 vừa rồi, con số này bất ngờ vọt lên 1.481.825 đồng, gần gấp đôi mức chi tiêu điện thường lệ” (Cường Ngô, 2025). Giá nhà trọ tại Hà Nội cũng tăng nhẹ so với thời điểm tháng 3.2025. Trong một khảo sát của báo Bất Động Sản, giá nhà trọ giá rẻ tăng trung bình 10%, trong khi chung cư mini tăng từ 10 - 15%. Mỗi thứ cứ tăng chút một, vài trăm cho đến vài triệu đồng so với bình thường, buộc người trẻ phải cân nhắc kỹ lưỡng mọi khoản chi tiêu và học cách tiết kiệm để tránh rơi vào cảnh túng thiếu.

Áp lực tài chính vẫn luôn tồn tại và đè nén người trẻ từng ngày

Xã hội ngoài kia vội vã là vậy, kéo theo những người trẻ với bao ước mơ hằng ấp ủ, giờ phải cất gọn lại ở đâu đó, để lo cho bản thân, cho gia đình, để bước vào nhịp sống xô bồ, bận rộn như mọi người, để không bị “bỏ lại”. Sinh hoạt phí tăng cao cùng với sự biến động không ngừng của nền kinh tế, đặc biệt ở những thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM càng khiến nhiều người trẻ “không kịp trở tay”. 

“Bình quân mỗi tháng tiền điện gia đình chị dao động trong khoảng 700.000 - 800.000 đồng.” Mới đây, dân tình xôn xao về việc hóa đơn tiền điện tăng “chóng mặt”. Chị Dung đến từ tỉnh Phú Thọ cho biết,

Loay hoay, lúng túng trong thời đại mà giá cả thị trường leo thang không ngừng, nhiều người trẻ - hay gen Z gặp áp lực trong việc kiểm soát tài chính cá nhân. Vậy làm sao để “gỡ bỏ nút thắt” ấy, phải chăng ta cần “biến thách thức thành cơ hội”?

 

Tham khảo:

1. “Lướt mạng xã hội, tưởng vui hóa ra lại buồn?” – thanhnien.vn

2. “Phát triển bệnh tâm thần bởi nỗi lo tiền bạc” - trungtamytequan12.medinet.gov.vn

3.“Khởi nghiệp từ mô hình bán cà phê lưu động” – baonamdinh.vn

 

 

 

Bản thân Huy cũng là một người trẻ, trải lòng rằng: “Mình thấy một số bài viết chia sẻ cách học, kiếm tiền khá bổ ích. Nhưng bản thân vẫn thấy áp lực khi đọc được các thông tin đó vì người viết thường là những bạn bằng tuổi, thậm chí là nhỏ hơn mình. Mình áp lực vì thấy bản thân kém cỏi". 
 

 

Một lí do khác khiến áp lực tài chính càng trở nên phổ biến và mang tính tiêu cực, không đâu xa, ở ngay những bài đăng trên mạng xã hội. Ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh những người trẻ sở hữu “nhà lầu, xe hơi”, thu nhập vài chục cho đến trăm triệu đồng một tháng, đi du lịch khắp nơi hay có công việc thành đạt trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Tiktok hoặc Thread.
 

Những hình ảnh ấy vô tình, như “tạt một gáo nước lạnh” đối với những người trẻ đang phải xoay sở, hoặc chỉ ở mức “đủ sống”. Từ đó những suy nghĩ không mấy tích cực như peer pressure (áp lực đồng trang lứa), stress vì không bằng bạn bằng bè, tự cảm thấy bản thân chưa đủ cố gắng và thiếu tự tin dần dần khiến gen Z chùn bước, mất phương hướng.